پاخری

نام گیاه:پای خر
نام علمی:TussilagoFarfara
خانواده:کاسنی
نام های دیگر:پا خر – پا خری – فرفره- خر پا – علف سرفه – فخریون – قنجریون – سمالی – دولت الحمار – پادان  – رجل الحمار
زمان گلدهی :اسفند و فروردین
زمان برداشت: گل ها: اسفند و فروردین برگ ها :اردیبهشت تا تیر
شرح:
گیاهی خودرو با ریزوم ریشه دار است. در اوایل بهار ساقه های فلس داری از آن می روید و در انتهای ساقه ها غنچه های گل زرد رنگی می شکفند. پس از گل دادن برگهای پنجه ای که پشتشان کرکدار است می رویند. این گیاه به طور معمول در آسیا ، اروپا و آفریقا در خرابه ها و اطراف نقاط مسکونی خصوصا در نقاط مرطوب می روید . از قدیم الایام از این گیاه برای تسکین سرفه که نام لاتین آن نیز نشان دهنده همین امر است(توسین یعنی سرفه )استفاده می شده است.در اوایل بهار غنچه های این گیاه را همراه با مقدار خیلی کمی از دمگل ان جمع اوری می کنند کمی بعد برگ های جوان و سالم آن رانیز می چینند . سپس آنها راروی یک شبکه توری (طوری که دمبرگ ها روبه بالا قرار گیرند) پهن و خشک می کنند. هردو اندام حاوی لعاب ، نوعی اسانس روغنی و تانن و گلیکوزیدی تلخ هستند مقدار زیاد لعاب (موسیلاژ) موجود در این گیاه باعث شده که از آن به عنوان خلط آور در جوشانده ها استفاده شود که برای مداوای بیماری های دستگاه تنفسی (سرفه ،ورم مجاری فوقانی تنفسی ، آسم)تهیه می شوند هم چنین در ترکیبات جوشانده های مدر ، قابض و تقویت کننده مورد استفاده قرار می گیرد.جوشانده آن در حمام ها و کمپرس ها برای زخم های که دیر التیام می یابند،اولسرها ، ناراحتی ها و تحریکات پوستی به کار می برند. برگ های تازه آن را که خوب شسته شده باشند در کمپرس ها برای مداوای آماس ها ،دردهای مفصلی ،غدد متورم و ورم های وریدی استفاده می کنند.
موارد منع مصرف و احتیاط:
۱-مصرف طولانی مدت این گیاه به مدت بیش از ۴ تا ۶ هفته در سال به دلیل وجود آلکالوئید پیرولیزیدین که سمیت کبدی دارد و به خصوص آلکالوئید سرطان زای سنکرکین موجود درگل ها ممنوع است.
۲-در افراد با سابقه بیماری کبدی به دلیل سمیت کبدی آلکالوئیدها منع مصرف دارد.
۳-مصرف آن در کودکان ممنوع است.
مصرف در بارداری:
مصرف این گیاه به دلیل اثرات سقط آوری در بارداری ممنوع است و وجود آلکالوئید پیرولیزیدین با سمیت کبدی که ممکن است باعث مرگ جنین به دلیل بیماری انسداد رگ ها شود. این مسئله به صورت گزارش موردی در انسان دیده شده است.